IEA เตือนอาเซียนเสี่ยงพลังงานจากวิกฤตฮอร์มุซ ไทยควรจับตาอะไร

พลังงานอาเซียนกับความเสี่ยงช่องแคบฮอร์มุซและค่าไฟในภูมิภาค

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ระบุว่าวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซกำลังสะท้อนความเสี่ยงเชิงโครงสร้างของระบบพลังงานเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะภูมิภาคนี้พึ่งพาน้ำมันและก๊าซนำเข้าในระดับสูง ขณะที่ความต้องการไฟฟ้ายังเร่งขึ้นตามเศรษฐกิจ เมือง และอากาศร้อน

ประเด็นนี้เกี่ยวข้องกับไทยโดยตรง แม้ข่าวเกิดในระดับภูมิภาค เพราะราคาน้ำมัน ค่าไฟ ต้นทุนขนส่ง และต้นทุนผลิตสินค้าสามารถส่งผ่านมาถึงครัวเรือน ธุรกิจ และเงินเฟ้อได้ หากเส้นทางพลังงานหลักของโลกสะดุดนานกว่าคาด

IEA มองอะไรจากวิกฤตฮอร์มุซ

IEA เผยแพร่รายงาน Southeast Asia Energy Outlook 2026 โดยระบุว่าความปั่นป่วนของการขนส่งน้ำมันและก๊าซผ่านช่องแคบฮอร์มุซทำให้ประเทศในอาเซียนต้องทบทวนความมั่นคงพลังงานอย่างจริงจัง ไม่ใช่เพียงรับมือราคาในระยะสั้น

ตัวเลขสำคัญที่ IEA ชี้ไว้คือ ตะวันออกกลางคิดเป็นประมาณ 60% ของการนำเข้าน้ำมันดิบของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเกือบครึ่งหนึ่งของผลิตภัณฑ์น้ำมันที่กลั่นหรือใช้ในภูมิภาคมีที่มาจากน้ำมันดิบตะวันออกกลาง เมื่อเส้นทางนี้สะดุด ผลกระทบจึงไม่หยุดแค่ราคาน้ำมันหน้าปั๊ม

ตัวเลขสำคัญจากรายงาน

ประเด็น	ตัวเลข/สาระสำคัญจาก IEA
สัดส่วนน้ำมันดิบจากตะวันออกกลาง	ประมาณ 60% ของการนำเข้าน้ำมันดิบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
บิลนำเข้าพลังงานภูมิภาค	คาดแตะ 160,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปีนี้ และอาจเพิ่มเป็น 400,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐช่วงกลางศตวรรษภายใต้นโยบายปัจจุบัน
บทบาทต่ออุปสงค์พลังงานโลก	เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ถูกประเมินว่าจะมีส่วนราว 20% ของการเติบโตความต้องการพลังงานโลกในทศวรรษหน้า
ไฟฟ้าและเครื่องปรับอากาศ	ความต้องการไฟฟ้าโตเร็วกว่าการใช้พลังงานรวม และจำนวนแอร์ในครัวเรือนภูมิภาคมีแนวโน้มเพิ่มเป็น 3 เท่าภายในปี 2035
รถยนต์ไฟฟ้า	ปัจจุบันรถยนต์ใหม่ 1 ใน 5 คันที่ขายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นรถยนต์ไฟฟ้า

ทำไมเรื่องนี้สำคัญกับไทย

ไทยอยู่ในภูมิภาคที่ใช้พลังงานนำเข้าสูงและผูกกับห่วงโซ่อุปทานโลก ราคาน้ำมันดิบและก๊าซที่ผันผวนจึงกระทบได้หลายชั้น ตั้งแต่ค่าขนส่ง ต้นทุนโรงงาน ค่าไฟฟ้า ไปจนถึงกำลังซื้อของประชาชน

สำหรับนักลงทุน ประเด็นนี้ทำให้หุ้นกลุ่มพลังงาน โรงไฟฟ้า ขนส่ง ปิโตรเคมี และค้าปลีกน้ำมันมีความอ่อนไหวต่อข่าวภูมิรัฐศาสตร์มากขึ้น ขณะเดียวกันธุรกิจที่ลดใช้พลังงานได้เร็วหรือมีสัญญาซื้อไฟที่มั่นคงอาจถูกมองว่ามีความเสี่ยงต้นทุนต่ำกว่า

ทางออกที่ IEA เน้น

IEA ระบุว่าภูมิภาคต้องเพิ่มการกระจายแหล่งพลังงานและเส้นทางจัดหา เร่งพลังงานหมุนเวียน เพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน ใช้ไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพ และเสริมความร่วมมือระดับภูมิภาค เช่น โครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน เพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาเส้นทางเดียวมากเกินไป

ประเด็นที่ควรจับตาต่อคือ ราคาน้ำมันโลกจะสะท้อนความเสี่ยงฮอร์มุซนานแค่ไหน รัฐบาลในอาเซียนจะออกมาตรการประหยัดพลังงานหรืออุดหนุนราคามากน้อยเพียงใด และแผนลงทุนพลังงานสะอาดจะเร่งขึ้นจริงหรือไม่