ความเป็นมาและบทบาทตลาดทุนไทย

จุดเริ่มต้นของตลาดทุนไทย

ตลาดทุนไทยยุคใหม่ถือกำเนิดขึ้นภายใต้กรอบของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 1 (พ.ศ. 2504-2509) ซึ่งมุ่งเน้นการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ความมั่นคง และการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ต่อมาในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2510-2514) ได้มีการเสนอให้จัดตั้งตลาดหลักทรัพย์ที่มีระบบระเบียบเป็นครั้งแรก โดยให้ความสำคัญกับบทบาทในการเป็นแหล่งระดมทุนเพื่อสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจของประเทศ

ความพยายามครั้งแรก: ตลาดหุ้นกรุงเทพ

การจัดตั้งตลาดหุ้นในประเทศไทยเริ่มขึ้นในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2505 ในรูปแบบห้างหุ้นส่วนจำกัด และในปีต่อมาได้จดทะเบียนเป็นบริษัทจำกัด พร้อมเปลี่ยนชื่อเป็น “ตลาดหุ้นกรุงเทพ” (Bangkok Stock Exchange) อย่างไรก็ตาม แม้จะมีพื้นฐานการจัดตั้งที่ดี แต่การซื้อขายหุ้นในตลาดแห่งนี้ไม่ได้รับความสนใจจากนักลงทุนมากนัก มูลค่าการซื้อขายลดลงอย่างต่อเนื่อง จาก 160 ล้านบาทในปี พ.ศ. 2511 เหลือเพียง 28 ล้านบาทในปี พ.ศ. 2514 การซื้อขายหุ้นกู้มีปริมาณสูงขึ้นบ้างในปี พ.ศ. 2515 แต่การซื้อขายหุ้นยังคงซบเซา จนในที่สุดตลาดหุ้นกรุงเทพต้องยุติการดำเนินงาน สาเหตุหลักมาจากการขาดการสนับสนุนจากภาครัฐ และประชาชนยังขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับตลาดทุนอย่างเพียงพอ

การสถาปนาตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

จากบทเรียนของตลาดหุ้นกรุงเทพ รัฐบาลได้เร่งผลักดันให้เกิดตลาดหลักทรัพย์ที่มีระบบระเบียบมากขึ้น นำไปสู่การจัดตั้งตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (The Securities Exchange of Thailand) ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็นศูนย์กลางการซื้อขายหลักทรัพย์ที่จดทะเบียนและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นเพื่ออำนวยความสะดวกในการซื้อขาย ตามพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. 2535 ตลาดหลักทรัพย์มีบทบาทสำคัญในการเป็นแหล่งระดมทุน ส่งเสริมการออม และสนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศอย่างเป็นระบบ

บทบาทและโครงการเพื่อสังคมในปัจจุบัน

ในโอกาสครบรอบ 50 ปี ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้ร่วมกับทุกภาคส่วนดำเนินโครงการ “50 ปี ตลาดหลักทรัพย์ฯ ชวนทำความดีเพื่อสังคม” ซึ่งมุ่งพัฒนาตลาดทุนอย่างยั่งยืนและสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกให้กับสังคมไทย โดยประกอบด้วยโครงการสำคัญหลายด้าน อาทิ การส่งเสริมสุขภาพผ่านการบริจาคอุปกรณ์การแพทย์ให้โรงพยาบาลทั่วประเทศ โดยภาคธุรกิจได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษี การส่งเสริมความรู้ทางการเงินแก่เยาวชนใน 50 โรงเรียนทั่วประเทศ รวมถึงโครงการคอมพิวเตอร์เพื่อเด็กไทยที่ร่วมกับสภาธุรกิจตลาดทุนไทยและกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ตั้งเป้าบริจาคคอมพิวเตอร์พร้อมชุดความรู้การเงินให้โรงเรียนที่ขาดแคลน 5,000 เครื่องภายใน 5 ปี นอกจากนี้ยังมีโครงการประกวดบทกวีเพื่อสร้างความรู้ทางการเงินผ่านวรรณศิลป์ และโครงการธรรมะทำดีเพื่อส่งเสริมหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตและรับมือวิกฤต

เพื่อตอกย้ำบทบาทในการพัฒนาตลาดทุนให้เป็นประโยชน์ต่อทุกภาคส่วน ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้จัดสัมมนา “Legacy & Future: 50 Years of Thai Capital Market” ในวันที่ 30 มิถุนายน 2568 เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองด้านบรรษัทภิบาลและวิเคราะห์อดีตเพื่อก้าวสู่อนาคต สร้างความยั่งยืนในทุกมิติตามแนวทาง ESG รวมถึงการจัดทำหนังสือ 5 Decades of SET: The Pillar of Growth & Sustainability และหนังสือ SHARE FOR ALL ที่บันทึกการเดินทางของตลาดทุนไทย

ความหมายของตราสัญลักษณ์

ตราประจำตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยออกแบบในปี พ.ศ. 2518 ประกอบด้วยสองส่วนเป็นวงกลม ส่วนบนสีทองและส่วนล่างสีดำที่มีลายสลักรูปปลาคู่ว่ายวนต่อเนื่องกัน หนึ่งหัวจรดหนึ่งหาง สะท้อนหลักธรรมในลัทธิเต๋าเรื่องความสมดุลของสองสิ่งที่ตรงข้ามกันอย่างหยินและหยาง อุปมาถึงสัจธรรมของการซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ที่มีทั้งอุปสงค์และอุปทาน ผลตอบแทนและความเสี่ยง ความคึกคักและซบเซา ซึ่งเป็นสิ่งท้าทายนักลงทุนทุกยุคทุกสมัย